Nederlandse banken financieren bijna geen fusies en overnames meer. ING adviseert zijn klanten bij hun overnameplannen 'geen onnodige risico's te nemen en ze daar waar nodig uit te stellen', zegt een woordvoerder. De Rabobank is 'veel voorzichtiger' geworden, meldt een bron bij de bank. 'Vrijwel de gehele markt ligt stil', zegt Alexander van Rossum, van fusieadviseur Boer & Croon.

Sinds de implosie van Amerikaanse bank Lehman Brothers twee weken geleden en de gedeeltelijke nationalisering van Fortis, hebben banken zich praktisch helemaal teruggetrokken als financier. 'De schuldmarkt zit dicht. Er is grote onrust in de markt. Als je nu niet echt hoeft, dan ga je niet. Iedereen wacht tot de storm is geluwd', aldus Van Rossum.

Kendrion Distribution Services, dochter van beursfonds Kendrion, kan om deze reden niet worden verkocht. Rabobank, die de verkoop begeleidt, wil de transactie niet alleen financieren. Het Zaanse familiebedrijf Koole, een tankopslagbedrijf met een waarde van euro 250 tot euro 300 mln, is onlangs eveneens van de markt gehaald.

Vooralsnog staat de zakenbladentak van Reed Elsevier nog steeds te koop. De uitgever zou ongeveer $ 2 mrd moeten opleveren. Om de verkoop te bespoedigen is Elsevier bereid om zelf $ 330 mln te lenen. Een groep van zeven banken had al $ 1,26 mrd ter beschikking gesteld. Deze banken zouden zich kunnen beroepen op de zogeheten Material Adverse Change, een uitsluitingsclausule voor buitengewone situaties.

Hoewel de fusie- en overnamemarkt al langer lijdt onder de kredietcrisis, gingen vooral middelgrote transacties van circa euro 100 tot euro 500 mln tot voor kort wel door. Nu is de financiering voor deze overnames ook opgedroogd. Banken als ING en Rabobank zeggen nog wel bereid te zijn 'selectief' goede klanten te helpen, maar beperkt te zijn in hun mogelijkheden omdat het moeilijk is om stukken van kredieten bij andere banken door te plaatsen. 'Er is alleen nog activiteit in het segment tot euro 100 mln', aldus Van Rossum.

Wanneer de schuldmarkt weer opengaat, is onzeker. Sommige partijen denken dat dat in ieder geval tot begin 2009 zal duren. 'Banken willen hun balans schoon houden of maken voor de eindejaarsafsluiting', zegt een bron.

Anderen zijn optimistischer over een toekomstige opleving van de schuldmarkten. 'Er is massahysterie. Dat duurt een week, totdat het plan van Paulson erdoor komt', zegt Maarten Wolleswinkel van Holland Corporate Finance. 'Dan ontstaat er weer ruimte op de balansen van de banken en verwacht ik dat de kredieten voor overnames tussen de euro 10 mln en euro 100 mln gewoon weer worden gefinancierd.'

In het eerste halfjaar zijn in Nederland al 37% minder fusies en overnames gepleegd dan in dezelfde periode een jaar eerder. De totale waarde van de gepleegde transacties daalde met 55%, zegt de vakwebsite overfusies.nl

Private equity-huizen, die zich de afgelopen jaren hadden opgeworpen als de kapitaalkrachtigste kopers, zijn het gehele jaar al veel minder actief. Strategsiche kopers, die tot nu toe wel actief waren, zullen volgens marktpartijen ook door de huidige kredietkrapte worden geraakt.

Hoogleraar Ondernemingsfinanciering aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, Herbert Rijken, wijst op het 'veel grotere' probleem dat bedrijven hebben als gevolg van de kredietcrisis: de financiering van de onderneming zelf. Bestaande bedrijfsleningen die moeten worden geherfinancierd, worden veelal niet meer voor het volledige bedrag door hun huisbankier afgehandeld.

'Bedrijven lopen het risico dat ze hun financiering niet rondkrijgen', zegt Rijken. 'Dat is de eerste zorg van de cfo.' De wens een bepaalt onderdeel af te stoten of een concurrent over te nemen, komt op de tweede plaats. 'Er is onzekerheid over alles. Daarnaast is het gevoel van timing weg. Is dit wel het juiste moment om een bedrijf over te nemen? En de vraag is hoe beleggers reageren op een overname. Dus op een enkele uitzondering na worden de overnames door bedrijven met een halfjaar tot een jaar uitgesteld.'

Het inzakken van de fusie- en overnamemarkt heeft ook gevolgen voor de industrie van advocaten en consultants die om fusies en overnames is ontstaan. Verschillende advocatenkantoren verwachten inkomstendalingen.

Bron: Het Financieele Dagblad, www.fd.nl, 1 oktober 2008